Veri yedekleme, bilgisayar ve sunuculardaki dosyaların, veritabanlarının ve sistemlerin bir kopyasının başka bir ortamda saklanmasıdır. Amaç, orijinal veri silindiğinde, bozulduğunda ya da erişilemez hale geldiğinde onu kopyasından geri getirebilmektir. Yedeğin değeri, ihtiyaç anında ondan geri dönebildiğiniz ölçüdedir.
Neden veri yedeklemeliyim?
- Diskler eninde sonunda arızalanır; SSD'ler de dahil.
- Dosyalar yanlışlıkla silinir ya da üzerine kaydedilir.
- Fidye yazılımları dosyaları ve veritabanlarını şifreler.
- Bilgisayarlar çalınır; yangın, su baskını ve yüksek voltaj donanımı kullanılmaz hale getirir.
- e-Fatura gibi bazı kayıtları yıllarca saklamak yasal bir zorunluluktur (e-Fatura arşivleme).
Yedekleme türleri
- Tam yedek (full backup): seçilen verilerin tamamı kopyalanır. En kolay geri dönülen ama en çok yer ve zaman isteyen yöntemdir.
- Artımlı yedek (incremental): yalnızca son yedekten bu yana değişen dosyalar kopyalanır; hızlıdır ve az yer kaplar.
- Fark yedeği (differential): son tam yedekten bu yana değişen her şey kopyalanır.
- Block differential: değişen dosyaların yalnızca değişen blokları gönderilir; büyük veritabanı ve PST dosyaları için idealdir (ayrıntılar).
- Dosya yedekleme ve imaj yedekleme: dosya yedeği seçtiğiniz klasörleri, imaj yedeği ise işletim sistemi dahil diskin tamamını kopyalar.
Nereye yedeklenir?
- Harici disk ve USB bellek: ucuzdur ama takılı kaldığında virüslerden etkilenir, takılmadığında yedek alınmaz.
- NAS: merkezi bir depolama alanıdır, ancak ayrıca bir yedekleme yazılımı ve takip gerektirir; Windows paylaşımıyla bağlı olduğunda fidye yazılımlarına açıktır.
- Yedekleme ünitesi: yazılım ve donanımı bütünleşik, merkezi yönetilen bir yedekleme sunucusudur (MakroBackup nedir?).
- Bulut yedekleme: veriler internet üzerinden şirket dışındaki sunuculara şifreli olarak yedeklenir; donanım yatırımı gerektirmez (bulut yedekleme).
Karşılaştırma için NAS ve harici disk karşılaştırmasına bakın.
Yedekleme nasıl yapılır? Adım adım
- Kritik verileri belirleyin: muhasebe ve ERP veritabanları, Excel ve Word belgeleri, Outlook e-postaları, çizim dosyaları, sunucudaki paylaşım klasörleri.
- Sıklığa karar verin: bir günlük veri kaybını göze alabiliyorsanız günlük, alamıyorsanız saatlik yedek alın.
- Bir yedekleme programı seçin: açık dosyaları ve çalışan veritabanlarını yedekleyebildiğinden emin olun.
- Otomatikleştirin: elle alınan yedek eninde sonunda unutulur; otomatik veri yedekleme planı kurun.
- 3-2-1 kuralını uygulayın: 3 kopya, 2 farklı ortam, en az 1 kopya şirket dışında.
- Şifreleyin: özellikle kişisel veri içeren yedekler şifrelenmelidir (KVKK ve veri yedekleme).
- İzleyin: yedek alınamadığında size haber veren bir sistem kullanın.
- Test edin: belirli aralıklarla yedekten geri yükleme yapın (geri yükleme).
Dosya ve bilgisayar yedekleme
Tek bir bilgisayar için Windows'un kendi araçları başlangıç olarak işe yarar; ancak şirketlerde onlarca bilgisayar, sunucu ve şube olduğunda her birini ayrı ayrı takip etmek mümkün değildir. Kurumsal bir yedekleme programı, tüm bilgisayarların ve sunucuların yedeklerini tek ekrandan planlamanızı, izlemenizi ve geri almanızı sağlar (merkezi yedekleme). Sunucular için sunucu yedekleme, sanal makineler için sanal sunucu yedekleme sayfalarına bakın.
İyi bir yedekleme programında neler olmalı?
Açık dosyaları yedekleyebilmeli, yalnızca değişenleri göndermeli, şifrelemeli, yedekleri doğrulamalı, sorun olduğunda haber vermeli ve kullanıcının müdahalesine kapalı olmalı. Tüm kriterleri iyi bir yedekleme sistemi nasıl olmalı? sayfasında ayrıntılı olarak anlattık.
Sık sorulan sorular
Ne sıklıkla yedek almalıyım?
Kaybetmeyi göze alabileceğiniz en uzun süre kadar. Muhasebe ve sipariş verisi gibi gün içinde sürekli değişen veriler için günlük ya da saatlik, nadiren değişen arşivler için haftalık yedek yeterli olabilir.
Harici disk yeterli mi?
Tek başına değil. Harici disk bilgisayarla aynı yerde durduğu için yangın, hırsızlık ve fidye yazılımında birlikte kaybolabilir. En az bir kopyanın şirket dışında olması gerekir.
Bulut yedekleme ile bulut depolama aynı şey mi?
Hayır. Google Drive ve Dropbox gibi bulut depolama servisleri dosyaları eşitler; bulut yedekleme ise veritabanları ve açık dosyalar dahil verilerin geçmiş sürümlerini saklar. Ayrıntılar
Yedeklerimi test etmeli miyim?
Evet. Yedekten birkaç dosyayı ya da bir veritabanını farklı bir konuma geri yükleyerek yedeklerin işe yaradığından emin olun.